Uprawnienia ZOZ

UPRAWNIENIA ZAKŁADOWYCH ORGANIZACJI ZWIĄZKOWYCH 
(liczących minimum 10 członków w danej instytucji)

Poniższe zestawienie stanowi katalog uprawnień zakładowych organizacji związkowych. Podzielono je - przy założeniu stosownych kryteriów - na:
  1. stanowcze,
  2. opiniodawcze,
  3. samodzielne.
W sytuacjach zaistniałych w odniesieniu do pierwszej grupy uprawnień, pracodawca może podjąć określoną decyzję po uzyskaniu uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej lub jest zobowiązany ustalić z tym zarządem wspólne stanowisko. Uchybienie temu obowiązkowi czyni decyzję pracodawcy niezgodną z przepisami prawa.

W związku z uprawnieniami z drugiej grupy stanowisko zarządu organizacji związkowej ma charakter niewiążący dla pracodawcy, jednakże i w tych sprawach pożądane jest podejmowanie przez pracodawcę decyzji uwzględniających opinię związkową. Nieuwzględnienie stanowiska organizacji związkowej nie uchybia wprawdzie - od strony formalnej - przepisom prawa, lecz może stanowić podstawę, zwłaszcza w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, powstania sporu co do prawidłowego korzystania przez pracodawcę ze swoich uprawnień.

Zasadnicze znaczenie ma jednak okoliczność, że w obu grupach uprawnień związkowych pracodawca ma prawny obowiązek porozumienia się z zarządem zakładowej organizacji związkowej w celu uzyskania jego stanowiska w sprawie. Nie zawsze, ze względu na złożoność niektórych spraw, da się osiągnąć pełną jednomyślność, trzeba jednak ewentualne odmienne punkty widzenia w miarę możliwości godzić i dążyć - z obu stron - do porozumienia, uwzględniającego interesy zarówno zakładu pracy, jak i pracowników.

Jeśli chodzi  o uprawnienia związkowe wyodrębnione w katalogu jako samodzielne, to czynnikiem wyróżniającym tę grupę jest fakt, iż korzystanie z nich następuje w zasadzie z inicjatywy samej organizacji, a nie w ramach obowiązku prawnego organów zakładów pracy w zakresie współdziałania z zakładową organizacją związkową. W przedmiotowym zakresie związek zawodowy nie może być zastąpiony przez inny organ w zakładzie pracy. Nie można też zmusić zakładowej organizacji związkowej do podejmowania bądź zaniechania działań w ramach tych uprawnień.


I.    UPRAWNIENIA O CHARAKTERZE STANOWCZYM
(wymagana zgoda organizacji związkowej lub wspólne stanowisko pracodawcy i organizacji związkowej)
  1. Udział dwóch przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu art. 241 25a Kodeksu pracy, działających w tej instytucji kultury w komisji konkursowej na stanowisko dyrektora instytucji.
    Art. 16 ust. 4 p. 3) ustawy z dnia 25 października 1991 o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
  2. Zgoda reprezentującej pracownicę zakładowej organizacji związkowej na wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego. 
    Art. 177 § 1 Kodeksu pracy
  3. Ustalenie z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową terminu rozwiązania umowy o pracę z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego w razie likwidacji pracodawcy lub ogłoszenia upadłości pracodawcy.
    Art. 177 § 4 Kodeksu pracy
  4. Zgoda na wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika pełniącego funkcję społecznego inspektora pracy.
    Art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 o społecznej inspekcji pracy
  5. Zgoda na wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu zakładowej organizacji związkowej jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej organizacji, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy, a także zgoda na zmianę warunków pracy lub płacy wyżej wymienionej osoby w okresie wskazanym uchwałą zarządu organizacji, a po jego upływie - dodatkowo przez czas odpowiadający połowie okresu określonego uchwałą, nie dłużej jednak niż rok.
    Art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych
    • stosuje się to odpowiednio do międzyzakładowej organizacji związkowej (na zasadach określonych w art. 342 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych) oraz do pracowników pełniących z wyboru funkcje w organach organizacji związkowych działających poza zakładem pracy (tu wymagana jest zgoda właściwego statutowo organu - art. 32 ust. 9 wyżej wymienionej ustawy
  6. Zgłoszenie w ciągu 14 dni sprzeciwu wobec wypowiedzenia stosunku pracy z pracownikami, których stosunek pracy podlega szczególnej ochronie - przy indywidualnych zwolnieniach z przyczyn niedotyczących pracowników.
    Art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
  7. Zawarcie porozumienia w sprawie zwolnień pracowników z przyczyn niedotyczących pracowników.
    Art. 3 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
  8. Zawarcie porozumienia z dotychczasowym lub nowym pracodawcą w sprawie warunków zatrudnienia pracowników w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę
    Art. 261 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych
  9. Zawarcie zakładowego układu zbiorowego pracy.
    Art. 24123 Kodeksu pracy
  10. Zawarcie porozumienia w sprawie zawieszenia w całości lub w części zakładowego układu zbiorowego pracy.
    Art. 24127 Kodeksu pracy
  11. Zawarcie porozumienia w sprawie zawieszenia w całości lub części wewnątrzzakładowych przepisów prawa pracy.
    Art. 91 Kodeksu pracy
  12. Zawarcie porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia pracowników niż wynikających z umów o pracę.
    Art. 231a Kodeksu pracy
  13. Ustalanie regulaminu pracy.
    Art. 1042 § 1 Kodeksu pracy
  14. Ustalenie regulaminu wynagradzania.
    Art. 772 § 4 Kodeksu pracy
    oraz regulaminów nagród i premiowania
    Art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych
  15. Ustalanie zasad wykorzystania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, w tym podział środków tego funduszu na określone cele oraz przyznawanie pracownikom świadczeń.
    Art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych
  16. Zgoda na nie ustalanie planu urlopów w zakładzie pracy.
    Art. 163 § 11 Kodeksu pracy
  17. Ustalanie w zakładowym układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy systemów i rozkładu czasu pracy oraz okresów rozliczeniowych, w tym m.in.:
    • przedłużonego do 6 lub 12 miesięcy okresu rozliczeniowego w tzw. podstawowym systemie czasu pracy.
      Art. 129 § 2 Kodeksu pracy
    • równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin na dobę w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie dłuższym niż jeden miesiąc.
      Art.135 § 1 Kodeksu pracy
    • przedłużonego, do trzech miesięcy, okresu rozliczeniowego w systemie czasu pracy, o którym mowa w ppkt. b), a w przypadku prac uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych, do czterech miesięcy
      Art.135 § 2 i 3 Kodeksu pracy
    • przerywanego czasu pracy, przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin
      Art. 139 Kodeksu pracy
    • zadaniowego czasu pracy
      Art.140 Kodeksu pracy
    • przerwy na spożycie posiłku, nie wliczanej do czasu pracy, w wymiarze nie przekraczającym 60 minut
      Art.141 Kodeksu pracy
    • maksymalnego limitu pracy w godzinach nadliczbowych w wymiarze większym niż 150 godzin w roku kalendarzowym
      Art. 151 § 4 Kodeksu pracy
    • wykazu prac szczególnie niebezpiecznych albo związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym dla pracowników pracujących w nocy
      Art. 1517 § 4 Kodeksu pracy
  18. Ustalenie stanowisk pracy, na których zatrudnieni pracownicy powinni otrzymywać profilaktyczne posiłki i napoje oraz szczegółowych zasad ich wydawania, a także warunków korzystania z takich posiłków w zakładach gastronomicznych lub przyrządzania ich przez pracowników we własnym zakresie z otrzymanych produktów
    Art. 232 Kodeksu pracy w związku z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów
  19. Ustalenie wykazu stanowisk pracy i rodzajów prac wzbronionych młodocianym
    Par. 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1990 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym
II.    UPRAWNIENIA O CHARAKTERZE OPINIODAWCZYM
(stanowisko organizacji związkowej jest wymagane, lecz formalnie nie wiąże kierownika zakładu pracy).
  1. Wyrażenie opinii w sprawie organizacji wewnętrznej instytucji kultury określanej przez regulamin organizacyjny nadawany przez dyrektora tej instytucji
    Art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 25 października 1991 o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
  2. Wyrażenie opinii o kandydacie na dyrektora powoływanego przez organizatora oraz wyrażenie opinii w sprawie odwołania dyrektora
    Art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
  3. Wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony
    Art. 38 Kodeksu pracy
  4. Wypowiedzenie pracownikowi zatrudnionemu na czas nie określony warunków pracy lub płacy
    Art. 42 w związku z art. 38 Kodeksu pracy
  5. Rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia
    Art. 52 § 3 i art. 53 § 4 Kodeksu pracy
  6. Wypowiedzenie wykonawcy /chałupnikowi/ umowy o pracę nakładczą z przyczyn dotyczących zakładu pracy
    Par. 7a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą
  7. Wyrażenie opinii w sprawie ustalenia regulaminu pracy nakładczej
    Par. 31 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą
  8. Obniżenie w szczególnych sytuacjach wysokości odszkodowania za szkodę w mieniu powierzonym pracownikowi 
    Par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 października 1975 r. w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkody w powierzonym mieniu
  9. Zajmowanie stanowiska w sprawach dotyczących zbiorowych interesów i praw pracowników
    Art. 26 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych; art. 36 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego
  10. Opiniowanie projektu dokonania połączenia, podziału oraz likwidacji przedsiębiorstwa państwowego
    Art. 22 ust. 1 ustawy z 25 września 1981r. o przedsiębiorstwach państwowych
  11. Zajmowanie stanowiska w sprawie sprzeciwu pracownika od decyzji o jego ukaraniu karą dyscyplinarną przez pracodawcę
    Art. 112 §1 Kodeksu pracy
  12. Częstotliwość i czas trwania szkoleń okresowych w sprawach bezpieczeństwa i higieny pracy 
    Par. 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie zasad szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy
  13. Wyłączenie odpowiedzialności materialnej pracowników za szkodę w powierzonym mieniu
    Par. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 października 1975 r. w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkody w powierzonym mieniu
  14. Wyrażenie opinii w sprawie ustalenia wykazu stanowisk pracy objętych skróconym czasem pracy, na czas trwania warunków szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia
    Art. 145 Kodeksu pracy
  15. Wyrażenie opinii w sprawie ustalenia wykazu prac, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, wykonywanych przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji.
    Art. 225§ 2 Kodeksu pracy
III.    UPRAWNIENIA SAMODZIELNE
(z inicjatywy samej organizacji)
  1. Organizowanie wyborów społecznych inspektorów pracy i uchwalenie tych wyborów
    Art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 o społecznej inspekcji pracy
  2. Wystąpienie z wnioskiem do pracodawcy w sprawie zwolnienia od pracy zakładowego społecznego inspektora pracy na czas pełnienia funkcji.
    Art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1983r. o społecznej inspekcji pracy
  3. Wystąpienie z wnioskiem do pracodawcy w sprawie przyznania społecznemu inspektorowi pracy zryczałtowanego wynagrodzenia miesięcznego.
    Art. 15 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1983r. o społecznej inspekcji pracy
  4. Odwołanie społecznego inspektora pracy w razie nie wywiązywania się przez niego z obowiązków.
    Art. 7 ustawy z dnia 24 czerwca 1983r. o społecznej inspekcji pracy
  5. Wybór przedstawicieli pracowników upoważnionych do konsultowania z pracodawcą kwestii m.in. przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego
    Art. 23711a § 1 Kodeksu pracy
  6. Wybór przedstawicieli pracowników do komisji bezpieczeństwa i higieny pracy działającej u pracodawcy
    Art.23713a §1 Kodeksu pracy
  7. Wyznaczenie członków specjalnego zespołu negocjacyjnego, którego zadaniem jest zawarcie porozumienia o ustanowieniu europejskiej rady zakładowej przez organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a § 1 Kodeksu pracy
    Art. 8 ust. 1 ustawy z 5 kwietnia 2002 r. o europejskich radach zakładowych
  8. Wyznaczenie członków europejskiej rady zakładowej przez organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a § 1 Kodeksu pracy
    Art. 23 ust. 1 ustawy z 5 kwietnia 2002 r. o europejskich radach zakładowych
  9. Wyznaczenie członków specjalnego zespołu negocjacyjnego, którego zadaniem jest zawarcie porozumienia w sprawie określenia zasad zaangażowania pracowników w spółce europejskiej przez organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a § 1 Kodeksu pracy
    Art. 65 ust. 1 ustawy z 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej
  10. Wyznaczenie członków organu przedstawicielskiego pracowników w spółce europejskiej przez organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a § 1 Kodeksu pracy
    Art. 90 ust. 1 ustawy z 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej
  11. Wystąpienie z wnioskiem do pracodawcy o przeprowadzenie kontroli BHP.
    Art. 29 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych
  12. Wystąpienie z wnioskiem do Państwowej Inspekcji Pracy o przeprowadzenie szkolenia i instruktażu oraz udzielenie pomocy w szkoleniu społecznych inspektorów pracy
    Art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
  13. Współdziałanie z inspektorem pracy w toku wykonywania przez niego czynności kontrolnych w zakładzie pracy.
    Art. 29 ustawy cyt. w pkt 43
  14. Tworzenie wspólnej reprezentacji z innymi zakładowymi organizacjami związkowymi do prowadzenia rokowań w celu zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy
    Art. 24125 § 1 i 2 Kodeksu pracy
  15. Prawo żądania informacji o sytuacji ekonomicznej pracodawcy w zakresie objętym rokowaniami prowadzonymi w celu zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy
    Art. 2414 § 1 Kodeksu pracy
  16. Sprawowanie społecznego nadzoru nad pracowniczą kasą zapomogowo - pożyczkową.
    Par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo - pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych w zakładach pracy
  17. Prawo do wystąpienia z wnioskiem, przez reprezentującą pracownika zakładową organizację związkowa, o zatarcie kary porządkowej przed upływem roku od jej udzielenia pracownikowi
    Art. 113 § 1 Kodeksu pracy
  18. Prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot zakładowemu funduszowi świadczeń socjalnych środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie należnych środków na ten fundusz.
    Art. 8 ust. 3 ustawy cyt. w pkt 14
  19. Prawo reprezentowania pracownika przed organami rozpatrującymi spory ze stosunku pracy
    Art. 465 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
  20. Prawo reprezentowania pracownika lub innej uprawnionej osoby w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe
    Art. 465 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
  21. Prawo wszczynania postępowania sądowego na rzecz pracowników i ubezpieczonych w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
    Art. 462 Kodeksu postępowania cywilnego
  22. Prawo wszczynania postępowania sądowego na rzecz pracownika w sprawach o roszczenia alimentacyjne.
    Art. 61 § 1 i 3 K.p.c. w związku z § 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie określenia wykazu organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli
  23. Prawo wszczynania postępowania na rzecz obywateli w sprawach z zakresu ochrony konsumentów oraz wstępowania do toczącego się postępowania z tego zakresu
    Art. 61 § 1 i 3 K.p.c. w związku z § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie określenia wykazu organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli
  24. Prawo wstępowania, za zgodą powoda, do postępowania sądowego w sprawach z zakresu ochrony środowiska i wynalazczości 
    Par. 4 pkt 5 i § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie określenia wykazu organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli
  25. Prawo zakładowej organizacji związkowej nie uczestniczącej w postępowaniu sądowym, przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy poglądu wyrażonego w uchwale.
    Art. 63 Kodeksu postępowania cywilnego
  26. Prawo wszczęcia sporu zbiorowego w zakładzie pracy i reprezentowania w nim pracowników
    Art. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
  27. Prawo prowadzenia sporu zbiorowego w imieniu pracowników zakładu pracy, w którym nie działa związek zawodowy
    Art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
  28. Prawo żądania wszczęcia postępowania mediacyjnego w razie nie rozwiązania w drodze rokowań sporu zbiorowego
    Art. 10 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
  29. Prawo wyznaczenia 3 członków arbitrażu społecznego przy okręgowym sądzie pracy i ubezpieczeń społecznych.
    Art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
  30. Prawo organizowania różnych form protestu i strajku zasadniczego lub solidarnościowego
    Art. 20 i 22 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
  31. Prawo powołania w zakładzie pracy zakładowej komisji pojednawczej i ustalenie liczby członków tej komisji, zasady i tryb powoływania komisji, czas trwania kadencji
    Art. 244 § 3 i art. 245 Kodeksu pracy
  32. Występowanie z wnioskiem do pracodawcy o zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy (z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie), pracownika na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej lub doraźnej czynności.
    Art. 31 ust. 1-3 ustawy cytowanej w pkt 4 w związku z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1996r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługującym pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od prac
  33. Prawo żądania informacji niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej.
    Art. 28 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych
Jesteś tutaj: Home Uprawnienia ZOZ